X
تبلیغات
اطلاع رسان پزشکی - چکیده چیست و چکیده نامه های مهم پزشکی کدامند؟
دامنه این وبلاگ حوزه علوم کتابداری و اطلاع رسانی است.

چكيده چيست؟

 در كتاب ALA Glossary of  Library Terms چكيده (Abstract) اينگونه تعريف شده است: "چكيده خلاصه كوتاهي از يك كتاب، جزوه يا مقاله است كه نكات اصلي آنرا ذكر مي نمايد". بطور كلي چكيده يك نوشته بايد نكات عمده، مشاهدات و نتايج حاصله از يك تحقيق را طوري ارائه كند كه خواننده بتواند تصميم بگيرد كه آيا به اصل مقاله رجوع كند يا نه.همانطور که ذکر شد رشد مدارک علمی- ُتحقیقاتی ُ-فنی و آموزشی و شناسائی دقیق محتوای اصلی هر مدرک توسط خوانندگان در زمانی بسیار کوتاه بدون صدمه به نتایج و درک کلی از مدرک فلسفه اصلی چکیده نویسی است. در تعریفی دیگر چکیده عبارت است از:بیان کوتاه و دقیق محتوای مدرک بدون تفسیر اضافی و یا نقد آن و بدون توجه به نویسنده مطلب.چکیده  نباید با گزارمان-برهیخته و خلاصه اشتباه شود.

انواع چکیده:

۱-چکیده آگاهگر: برای متون بیانگر کار تجربی و مدارکی که صرفا به یک موضوع پرداخته اند مناسب است.

۲-چکیده راهنما: برای متون طولانی یا پراکنده از جمله گزارشهای مفصل-بررسی هاـو تک نگاشتها مناسب است.

۳-چکیده آگاهگر-راهنما: زمانی مناسب است که با توجه به نوع مدرک لازم است بخشی بصورت آگاهگر و بخشی بصورت راهنما بیان شود.

هدف و کاربرد چکیده ها: تعیین ارتباط با موضوع مورد نظر، پرهیز از خواندن متن کامل مدارک غیر مربوط، استفاده در مدارک دست اول(مجلات-گزارشها و پایان نامه ها-تک نگاشتها-صورت جلسات-پروانه ثبت اختراع استفاده در مدارک دست دوم.

چكيده نامه چيست؟

 در كتاب ALA Glossary of Library Terms چكيده نامه (Abstract Bulletin) اين چنين بيان شده است: "چكيده نامه مجموعه اي است كه شامل خلاصه مطالب جاري كتابها، جزوه ها و مقاله هاي مجله ها مي باشد".ارزش چكيده نامه ها  در اشاعه اطلاعات بسیار با اهمیت است بطوریکه در نيمه دوم قرن بيستم توجه مردم و بخصوص دانشمندان از نشريه هاي عمومي به نشريه هاي اختصاصي معطوف گرديد. و در نتيجه در رشته هاي مختلف علم و صنعت نشريات زيادي انتشار يافت.استقبال زياد پژوهشگرا ن و محققین  از اين مجلات باعث شد كه چكيده نامه هاي اختصاصي نيز بسرعت در رشته هاي مختلف انتشار يابد. با توجه به ارزش حياتي چكيده و چكيده نامه در امر اطلاع رساني يادآور مي شود كه چكيده و چكيده‌نامه جزء "منابع دست دوم تحقيق" هستند. لذا چكيده يك نوشته نمي تواند تمام اطلاعات مورد لزوم را در اختيار استفاده كننده آن قرار دهد.چكيده يك مدرك بايد در صورتي بعنوان "منبع مورد استفاده" نوشته اي ذكر شود كه دسترسي به اصل آن مدرك امكان پذير نباشد و در اينگونه موارد بايد حتماً ذكر شود كه منبع مورد استفاده، چكيده آن مدرك بوده است.بطور کلی هدف از چکیده نامه ها صرفه جوئی در وقت است. براي درک  ارزش چكيده نامه در اشاعه اطلاعات، توجه به  رشد كمي و كيفي چكيده نامه هايي مانند Chemical Abstracts و Biological Abstracts کافی است. چه عواملي بايد پشتيبانه انجمن شيمي دانان امريكا و يا سرويس اطلاعاتي علوم امريكا باشد كه اولي از سال 1907 و دومي از سال 1926 تا كنون مرتباً چكيده نامه هاي خود را منتشر نموده و هر سال مشتركين بيشتري از سال پيش داشته اند.

 

 

چکیده نامه های علوم پزشکی:

·        اکسرپتا مدیکا(EXCERPTA MEDICA):

این نشریه  چكيده مقاله هاي پزشكي و ساير رشته هاي وابسته به پزشكي را در بردارد و موسسه  Excerpta Medica Foundation كه در سال 1946 توسط عده‌اي پزشك هلندي در اين كشور تاسيس گرديد.آن را عرضه می کنند.هدف اين موسسه فهرست و چكيده كردن مقاله هاي پزشكي و رشته هاي وابسته از سراسر جهان است.هم اکنون نشریه اکسرپتا مدیکا توسط موسسه ای هلندی بنام Elsevier Science   منتشر می شود.از سال 1985 تعداد عناوین چکیده نامه های اکسرپتا مدیکا به 44 عنوان رسید.(مانند :چکیده نامه آناتومی،بیوشیمی،و..).امروزه اکسرپتا مدیکا را به روش  کامپیوتری  ودر قالب بانک اطلاعاتی EMBASE می توان مورد جستجو قرار داد, ناشر آن OVID technologies است و پوشش زمانی از سال 1980تاکنون است که نوع اطلاعات آن کتابشناختی همراه با چکیده است که به طور ماهانه روز آمد می شود . تعداد رکوردهای  آن بیش از 6094000 رکورد است و سالیانه بیش از375000 رکورد جدید به آن اضافه می شود  این بانک توسط Elsevier science طراحی شده و شامل جامعترین اطلاعات داروشناسی و پزشکی زیستی همراه با فهرست گسترده و وسیع از اطلاعات دارویی از 3600 ژورنال منتشر شده است از 70 کشور دنیا می باشد و بعنوان یکی از بانکهای معتبر و قابل دسترسی در زمینه پزشکی مطرح است که بیش از 65% اطلاعات بصورت چکیده مقاله می باشد.

اکسرپتا مدیکا حاوی اطلاعات کتابشناختی و چکیده مقاله های منتخب مجله ها،کتابها ،مونوگرافها ،سالنامه ها رساله ها است و بیش از 3500 عنوان مجله را از 110 کشور پوشش می دهد.این چکیده نامه بیشتر موضوعات بالینی را پوشش می دهدو از هریک از بخشهای سالانه آن 8 یا 10 و یا 12 شماره منتشر می شود.شماره آخر معمولا حاوی درهمکرد نمایه نویسنده و موضوع است.هر مجلد آن  شامل بخشهای زیر است:

  1. فهرست مندرجات
  2. چکیده
  3. ایندکس موضوعی
  4. ایندکس اسامی

 

·        کارنت کانتنتس(CURRENT CONTENTS):

 

این نشریه با اهمیت توسط موسسه انتشارات علمی (ISI) تهیه و منتشر می شود.دوره انتشار آن هفتگی است و محتوی هزاران عنوان از مهمترین مجلات علمی جهان است.با توجه به اینکه این نشریه هر هفته منتشر می شود استفاده از آن برای پژوهشگرانی که بطور مرتب و در فواصل کم در جریان پیشرفت یک موضوع علمی خاص هستند بسیار مفید و کار آمد است.هم اکنون کارنت کانتنتس در 52 زمینه علمی مختلف منتشر می شود.کارنت کانتنتس علوم پزشکی حاوی چکیده مقالات بیش از 900مجله معروف پزشکی از سراسر جهان می باشد.معمولا عنوان رشته های علمی که چکیده مقالات  مجله های مربوط به آن در کارنت آمده بر روی جلد نشریه آمده است.قسمت آخر کارنت ایندکس آن است که شامل "ایندکس واژه عنوان"،"ایندکس نویسنگان و آدرس آنها" است.

 

 

·        بیولوجیکال ابسترکتس(Biological Abstracts):

 

این چکیده نامه مورد استفاده طیف وسیعی از محققین قرار می گیرد.دامنه موضوعی آن شامل  گیاه شناسی ، میکروب شناسی، داروشناسی و ... م باشد.مقالات بیش از 3700 مجله علمی را نمایه می کند و 90 درص آنها شامل چکیده مقالات است.دسترسی به این چکیده نامه هم اکنون از طریق سایت اینترنتی موسسه انتشارات علمی که اکنون موسسه علمی تامسون نامیده می شود امکان پذیر است البته استفاده از آن مستلزم خرید اشتراک است.دسترسی به آرشیو آن از سال 1926 فراهم شده است.

 

·        مدلاین (MEDLINE):

 

 مدلاین توسط کتابخانه پرشکی آمریکا  NLMتولید می شود و یکی ار مهمترین و معتبرترین منابع در حوزه پزشکی است مو ضوعات چون ناتوانیهای ارتباطی جمعیت و باز یافت های ریستی در نمایه های اطلاعاتی   ار سال 1966 به بعد مو جود است رکورد های اطلاعاتی قبل ار سال 1975 فاقد چکیده است اما از سال 1975 تا1984 بیش ار 47 در صد رکورد های اطلاعاتی به این بانک افروده می شود و تقریبآ75 در صد منابع به زبان انگلیسی هستند اطلاعات کتاب شناختی و چکیده مقالات بیش از 4600 موجه پرشکی و علوم وابسته به آن که در امریکا و بیش از 70 کشور جهان چاچ و منتشر می شود .پوشش موضوعی آن متون پیرا پزشکی ؛پزشکی حرفه ای ,پزشکی بالینی ,کالبد شناسی و تشریح ,فار ما کو لرژی ,دارو شناسی ,دندان پزشکی ,پرستاری ,روانشناسی ,بیماری های رفتاری اختلال های روانی , بهداشت عمومی ,دامپزشکی ,تغذیه ,آسیب شناسی ,آناتومی ,فیزیولوژی, میکروب شناسی , انگل شناسی ,سم شناسی قلب شناسی ،عصب شناسی غدد درون ریز جراحی,بیهوشی,مراقبت های بهداشتی ,علوم زیستی ,جمعیت و تولید مثل ,کتابداری و اطلاع رسانی در زمینه پزشکی است  که بیش از 12 میلیون رکورد را در بر می گیرد. محققان می توانند گستره ی وسیعی از اطلاعات پزشکی را در این نمایه نامه و چکیده نامه  باز یابی کنند. جستجو گر می تواند جستجوی خود را از طریق نام مولف , تاریخ نشر ,نوع انتشار, کلید واژه عنوان ,کلید واژه در تمام فیلد ها, وابستگی سازمانی .محدود کند و از سایر قابلیتهای جستجو نظیر عملگر های منطقی بولی  استفاده کند.این منبع منابع  بسیار مهم در حوزه پزشکی است که کلیه مقالات منتشر شده حوزه پزشکی و بهداشت را نمایه سازی می کند. و منبع بسیار مهم در جایابی اطلاعات مربوط به مقالات در این حوزه است. این پایگاه به صورت مجانی از طریق اینترنت  بصورت سایت پاب مد (PubMed) در دسترس است که علاوه بر چکیده مقالات دسترسی به متن کامل بعضی از مقالات را نیز فراهم نموده است.

 

·        چکیده نامه علوم شیمی (Chemical Abstracts):

 

چکیده نامه علوم شیمی با توجه به محتویات آن در علوم پزشکی و علوم وابسته کاربرد دارد.این منبع در سال 1907 توسط انجمن شیمی امریکا منتشر می شود.پایگاه اطلاعاتی آن که  CABنامیده می شود هم بصورت آنلاین و هم بصورت لوح فشرده در دسترس می باشد.موضوعات آن شامل:بیوشیمی،شیمی آلی،شیمی ماکرو ملوکولهل،شیمی کاربردی و مهندسی شیمی و شیمی تجزیه و شیمی فیزیک است.در این چکیده نامه مدخل های بیش از 14 هزار مجلهد علمی تحت پوشش قرار می گیرد که بوسیله آن می توان به محل قرار گیری و جایابی اسناد و مقالات پی برد و حتی از آنه کپی تهیه نمود.

 

منابع:

  1. اعتمادی،پریچهر.چکیده و چکیده نامه.فصلنامه اطلاع رسانی،دور دوم شماره 4،1352.
  2. طباطبائی ،امیر.سبحانی،احسان.فنآوری اطلاعات در علوم پزشکی.تهران.جامعه نگر،1385.

 

 

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیستم آذر 1386ساعت 21:53  توسط مسعود رسول آبادی  |