آموزشِ سوادِ رسانه‌اي دربرگيرندة آن دسته از فرآيندهاي شناختي است كه در تفكر انتقادي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. كارگاههاي آموزشي و برنامه‌هاي درسي رسانه‌ها بر ارزشهاي اخلاقي (رهيافت مصونيت‌ساز و تدافعي)، واكنش توأم با تشخيص (بيننده انتقادي)، مقاومت ضدرسانه‌اي و انقلاب مصرف‌كنندگان تأكيد مي‌ورزند. برنامه‌هاي استقرايي سوادرسانه‌اي تفكر انتقادي مستقل را ترويج مي‌دهند. محتواي رسانه‌اي براي پيش‌بيني پيامد قرار گرفتن در معرض رسانه‌ها بسيار محدود است. معنا در آنچه مخاطبان وارد تجربه رسانه‌اي خود مي‌سازند (برداشت گزينشي)، بافتي كه در آن از رسانه‌ها استفاده مي‌كنند (همسازي) و علت و چگونگي استفاده آنها از رسانه‌ها (استفاده و رضامندي) قرار مي‌گيرد. برنامه درسي سواد رسانه‌اي براي موفقيت نياز به مشاركت و همكاري معلمان، مديران، متخصصان و والدين دارد.

جامعه اطلاعاتي:جامعه‌اي را كه در آن كيفيت زندگي، گستره دگرگوني اجتماعي، و توسعه اقتصادي به‌گونه‌اي روزافزون به اطلاعات و بهره‌وري از آن متكي است جامعه اطلاعاتي مي‌گويند . در اين جامعه، استانداردهاي زندگي و الگوهاي كار و فراغت، نظام آموزشي، و فعاليت‌هاي اقتصادي و بازرگاني از پيشرفت اطلاعات و دانش فني تأثير مي‌پذيرد. نشانه اين امر، توليد رو به گسترش كالاها و خدمات مرتبط با اطلاعات و اشاعه آنها از طريق حلقه گسترده‌اي از رسانه‌ها، به‌ويژه فن‌آوري‌هاي چندرسانه‌اي الكترونيكي، و به‌طور كلي غلبه فن‌آوري اطلاعات در امر ذخيره، پردازش، و انتقال اطلاعات است جامعه اطلاعاتي جامعه‌اي وابسته به خدمات اطلاعاتي رسانه‌هاي همگاني است و با آهنگي سريع‌تر از ديگر جوامع و با سلطه بيشتر بر اندوخته‌هاي علمي و تجربي پيش مي‌رود. در چنين جامعه‌اي، ارتباطات عامل واقعي انتقال براي ايجاد تحول در افراد به‌منظور دستيابي به اطلاعات است و ارزش‌هاي اطلاعاتي عامل تعيين‌كننده در توسعه جامعه محسوب مي‌شود

تاريخچه:از دهه 1970 در غرب، به‌ويژه در كشورهاي پيشرفته، تحول عظيمي در حوزه اطلاع‌رساني صورت گرفته است. در دهه 1980 رايانه وارد كارخانه‌ها و ادارات شد، تشكيلات اقتصادي داراي بخش اطلاع‌رساني گرديد، و دادوستدهاي  جهاني به‌صورت شبانه روزي از طريق شبكه‌هاي ارتباطي سرعت بيشتري يافت. در دهه 1990،افراد با ساعات كار كمتر، بازدهي بيشتري را ارائه دادند و كارهاي اداري به‌سمت بي‌نيازي از كاغذ پيش رفت آلوين تافلر  در كتاب موج سوم، تمدن بشر را متأثر از سه موج عمده دانسته است كه با هر موج تاريخ تمدن وارد فصل نويني مي‌شود. اكنون، با شكوفايي صنعت الكترونيك و رايانه، بشر وارد عصر اطلاعات شده است .در دوران حاضر، عامل رشد اقتصادي، سرمايه، نيروي انساني، يا مواد خام نيست بلكه دانش و انديشه‌هاي جديد است. به همين سبب، بسياري از صاحب نظران بر اين باورند كه جامعه جديد با جامعه صنعتي تفاوت‌هاي آشكار دارد و برخي آن را جامعه فراصنعتي نام نهاده‌اند.

ويژگي‌هاي جامعه اطلاعاتي. صاحب‌نظران علم اطلاع‌رساني ويژگي‌هاي متعددي از جامعه اطلاعاتي و ظواهر آن ارائه داده‌اند كه مهم‌ترين آنها 1) ويژگي فني؛ 2) ويژگي اقتصادي؛ 3) ويژگي حرفه‌اي؛ 4) ويژگي مكاني؛ و 5) ويژگي فرهنگي است .

نرم افزار مدیریت منابع نرم افزاری است برای محققین و مولفین جهت ثبت و استفاده از استنادهای کتابشناختی.پس از ثبت هر استناد می توان آن را به دفعات در ایجاد لیست منابع مورد استفاده قرار داد، مانند فهرست منابع کتب علمی،مقالات و پایان نامه ها.با توسعه سریع و گسترده در ادبیات علمی بسته های نرم افزاری مدیریت منابع توسعه پیدا کرده است.این بسته های نرم افزاری بطور عادی دارای یک پایگاه داده برای ورود کامل اطلاعات کتابشناختی منابع و همچنین سیستمی که توانائی ایجاد لیستهای انتخابی در قالبهای گوناگون مورد نیاز ناشرین و مجلات است.بسته های مدیریت منابع مدرن معمولا توانائی تجمیع در محیطهای واژه پرداز(مانند MS Word) را دارند که در نتیجه یک لیست منابع با قالب  مناسب بطور خودکار هنگام نوشتن مقاله ایجاد میگردد و در نتیجه خطر حذف یک منبع در لیست منابع به حداقل می رسد و در وقت مولفین نیز صرفه جوئی می شود. علاوه بر این امکان دریافت جزئیات انتشارات از پایگاههای  اطلاعاتی کتابشناختی وجود دارد.

·         تاريخچه oclc

oclc ارگاني غير انتفاعي براي تحقيقات و خدمات رساني كامپيوتري كتابخانه مي باشد . در سال 1967 مسئولين دانشكده ها و مدارس عالي در اوهايو يك سيستم كامپيوتري به نام مركز كتابخانه اي كالج اوهايو را ايجاد نمودند . كه در آن كتابخانه هاي موسسات آكادميك اوهايو مي توانستند در منابع مشترك شده و هزينه ها را كاهش دهند . اولين دفاتر oclc در كتابخانه اصلي دانشگاه ايالتي اوهايو مستقر گرديدند و اولين دفتر كامپيوتري آن در مركز تحقيقاتي (او . سي . يو) جاي گرفت . فردريك كليگور ، اولين مسئول oclc بود . در سال 1991 ساختمان مديريت oclc توسعه يافت اين شبكه داراي پنج مركز مديريت در كلمبو ، اوهايو و كتابخانه اصلي دانشگاه ايالتي اوهايو مي باشد و محل كنوني آن در فرانتس رود 6565 در دوبلين است oclc از يك سيستم كامپيوتري منطقه اي براي 45 كالج اوهايو شروع شد و در نهايت به يك شبكه بين المللي تبديل گرديد . در سال 1977 اعضاي oclc از اوهايو با عضويت كتابخانه هاي خارج از اوهايو موافقت كردند و به اين تربيت . oclc به oclc كنوني تغيير نام داد و امروزه حدود 60000 هزار كتابخانه از 112 كشور و حوزه جغرافيايي در سطح جهان در فعاليتهاي oclc مشاركت داشته و از خدمات آن استفاده مي نمايند.

چکیده:

مقدمه:

سواد اطلاعاتی به عنوان مجموعه ای از مهارتها  به منظور توانائی شناسائی درست منابع اطلاعاتی ،دسترسی به آنها و همچنین توانائی  استفاده هدفمند از آنها وسیله  و ابزاری برای توانمندی فردی است.دانشجویان به سبب ماهیت کاری و ارتباط گسترده با منابع اطلاعاتی و روند شتابان تکنولوژی های اطلاعاتی و ارتباطی به این ابزار نیازمند هستند.سواد اطلاعاتی کلید اصلی یادگیری مادام العمر است لذا موسسات آموزش عالی بنا بر رسالت آموزشی خود باید در جهت توانمند سازی دانشجویان و فراگیران برای دسترس و استفاده از اطلاعات حرکت کنند.

روش مطالعه:

این مطالعه به روش توصیفی- تحلیلی  به بررسی سواد اطلاعاتی و نگرش دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کردستان در مورد فناوری اطلاعات و کاربردهای آن در علوم پزشکی پرداخت. آمار دانشجویان مشغول به تحصیل در نیمسال اول سال تحصیلی 87-86 پس از مراجعه به آموزش دانشگاه  بدست آمد پس از حذف دانشجویان مهمان تعداد کل  دانشجو 1345 نفر بود.که پس از بررسی مطالعات گذشته یک چهارم این تعداد بعنوان حجم نمونه انتخاب گردید، با توجه به تعداد دانشجویان در هر رشته تحصیلی سهم هر یک از رشته ها تعیین و.تعداد325 پرسشنامه  توزیع گردید که تعداد 299 پرسشنامه عودت داده شد، نرخ پاسخ دهی در جامعه مورد بررسی 92% بود. با استفاده از نرم افزار آماری SPSS داده ها ي جمع آوري شده  مورد تجزیه و تحلیل  آمار توصيفي ( فراواني مطلق ، نسبي  ) و آمار تحليلي  كا ي دو ،t- test وآناليز واريا نس قرار  گرفت

نتایج:

 میانگین نمره  آشنائی دانشجویان مورد بررسی با سواد اطلاعاتی و متغییرها بطور کلی محاسبه گردید که برابر با  ِ27/2  از 5 و با انحراف معیار 48/0 می باشد در خصوص توانمندی دانشجویان مورد بررسی در بکار گیری عملی از سواد اطلاعاتی با تاکید بر سواد کامپیوتری در مجموع 6/77 % از دانشجویان توانمند و 4/22 % از آنان ناتوان تشخیص داده شدند میانگین کل استفاده از سواد اطلاعاتی در دانشجویان مورد بررسی برابر با 12/2  با انحراف معیار 75/0می باشد.میانگین استفاده از اینترنت با 86/2 از سایر عناصر سواد اطلاعاتی بیشتر است.و پس از آن استفاده از منابع مرجع با میانگین 53/2 قرار دارد.میانگین استفاده از پست الکترونیکی 17/2 است بین توانمندی سواد اطلاعاتی دانشجویان مورد بررسی و مقطع تحصیلی آنان و بین میزان آشنائی دانشجویان مورد بررسی با سواد اطلاعاتی و استفاده از آن  و مقطع تحصیلی آنان رابطه معنی دارآماری  وجود دارد همچنین  بین توانمندی سواد اطلاعاتی دانشجویان مورد بررسی و رشته تحصیلی آنان رابطه معنی داری دیده شد(P<0/05) .بین میزان آشنائی و استفاده از سواد اطلاعاتی و رشته تحصیلی آنان رابطه ای مشاهده نگردید.بین توانمندی ،آشنائی و استفاده از سواد اطلاعاتی و جنس دانشجویان مورد بررسی رابطه معنی دار مشاهده گردید.

نتیجه گیری:

با توجه به اینکه نمره میانگین آشنائی با سواد اطلاعاتی و استفاده از آن به ترتیب 27/2 و 12/2 می باشد که از حدمتوسط کمتر است و همچنین بیش از نیمی از دانشجویان کلاسهای آشنائی با کامپیوتر و اطلاع رسانی را نگذرانده اند لزوم ارایه درسی 2 واحدی با عنوان مذکور برای کلیه دانشجویان در کلیه مقاطع لازم و ضروری به نظر می رسد.

کلید واژه ها: سواد اطلاعاتی-دانشجویان –دانشگاه علوم پزشکی کردستان

مقالات موجود در مجلات علمی مناسبترين منبع در فرآيند پژوهش هستند، زيرا:

·         جاري و روزآمد هستند.

·         موضوعهاي تخصصي را پوشش مي دهند.

·         ماهيتي علمي- پژوهشي  دارند.