http://www.scimagojr.com/index.php

شاخص میزان موفقیت: شاخصی جدید برای سنجش کیفیت مجلات که مبتنی بر حجم مجله و شاخص هیرش مجله است.

تعیین کیفیت تاثیر پژوهشهای علمی همواره موضوعی جنجالی و بحث برانگیز بوده است و نیاز به روشی واحد و یکسان که برای کلیه رشته های موضوعی کاربرد داشته باشد بشدت احساس می شود .هم اکنون تعیین کیفیت کارهای علمی  در استفاده از ضریب تاثیر مجله ای که مقاله در آن منتشر شده است خلاصه شده است ،اگرچه مطالعات فراوانی نشان داده اند که ضریب تاثیر در رشته های موضوعی مختلف تفاوتهایی را نشان می دهد و از یکدستی برخورد دارنیست کما کان استفاده از آن رو به افزایش است.

در مقاله جدیدی که توسط ویلیام بارندز منتشر شده است شاخص هیرش که خود راهی برای تخلیص مقاله های پراستناد پژوهشگران  است برای مجلاتی در یک دوره زمانی بیست ساله محاسبه شده و با حجم مجلات در چهار رشته موضوعی کشاورزی،فیزیک مواد چگال،ژنتیک و فیزیک کاربردی مقایسه گردیده است.رابطه ای خطی لگاریتمی بین شاخص هیرش و حجم مجله وجود دارد ،بدین معنی که هرچه حجم مجله بیشتر باشد امکان بالا بودن شاخص هیرش آن بیشتر است.با توجه به این که امکان تفکیک این چهار رشته موضوعی وجود نداشت این نظریه تقویت گردید که ازاین روش می توان برای مقایسه متون تمامی علوم استفاده بعمل آورد.

شاخص میزان موفقیت(Strike Rate Index) یا به اختصار SRI که  مبتنی بر رابطه لگاریتمی شاخص هیرش و حجم مجله است توزیع مشابهی را در مجلات چهار رشته موضوعی فوق الذکر را نشان داد.با توجه به این یافته می توان این شاخص را برای مقایسه مجلات در رشته های موضوعی گوناگون بکاربرد.در مقام مقایسه شاخص میزان موفقیت بیشتر از جهار مرتبه نسبت به ضریب تاثیر واریانس شمارش استنادها را تفسیر می کند.

کتابخانه ملی بعنوان نوعی از کتابخانه  هویت ملی هر ملتی را حفظ می کند.رسالت اصلی آن گردآوری ُحفظ و نگهداری کلیه آثار نوشتاری ُدیداری و شنیداری و تمامی آثار فرهنگی و فکری کشور است.کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران در ساختمان جدید و در زمینی به مساحت ۶۲۰۰۰ متر مربع در اراضی عباس اباد در شمال شهر تهران ساخته شده است.ظرفیت آن با قفسه بندی معمولی چهار میلیون و با قفسه بندی فشرده هفت میلیون رکورد است(شامل کتبُنشریات ادواریُ نقشهُدستنوشته های خطی و ...).این طرح عظیم ملی پس از بررسیهای کارشناسانه فراوان در سال ۱۳۷۹ آغاز و در سال ۱۳۸۳ به اتمام رسید و در یازدهم اسفند ماه ۱۳۸۳ بدست آقای سید محمد خاتمی رییس جمهور وقت بهره برداری و آغاز به کار کرد.

این کتابخانه برای رسیدن به اهداف خود از هشت مرکز تشکیل شده است:

• مرکز خدمات و منابع عمومی
• مرکز خدمات و منابع موضوعی
• مرکز خدمات و منابع ویژه
• مرکز خدمات فنی
• مرکز خدمات پشتیبانی اجرایی
• مرکز تحقیقات ایران شناسی و اسلام شناسی

فضای لازم برای انجام کلیه فعالیتهای کتابخانه ملی در ۸ واحد انجام می گیرد.واحدهای فضای کتابخانه تقسیم بندی فضایی کتابخانه هستند که بر مبنای نوع فعالیت گروه بندی شده اند.

انتشار کتاب با فرمت و قالب دیجیتالی به منظور توزیع و انتشار الکترونیکی که عموما در محیط وب و یا بر روی لوح فشرده صورت می گیرد را کتاب الکترونیکی یا E-Bookگویند.

شابك يا شماره استاندارد بين المللي كتاب(International Standard Book Number (ISBN))، شماره اي است كه قبل از چاپ به كتاب يا ويرايش جديدي از يك كتاب داده مي شود تا به واسطه آن، ناشر، عنوان، ويرايش و جلد كتاب مشخص شود. در حقيقت مي توان گفت كه اين شماره استاندارد بين المللي از طريق تخصيص شماره اي منحصر به فرد به هر كتاب، روشي جهت شناسايي كتب در سطح جهان را فراهم مي آورد. در سال 1969 ميلادي سازمان بين المللي استاندارد(International Standard Organisation: ISO)، شابك را به منزله راه حلي براي تعيين هويت هر جلد از كتاب پيشنهاد كرد و به دنبال آن يك آ‍ژانس بين المللي(International ISBN Organisation) براي شماره گذاري كتاب بوجود آمد و در هر كشور نيز، يك سازمان ملي بايد اين وظيفه را برعهده مي گرفت.
اولين ويرايش شابك در سال 1972 ميلادي از سوي سازمان بين المللي استاندارد و تحت عنوان استاندارد ايزو 2108 ارائه گرديد. بر اساس اين استاندارد، شابك از 10 شماره و 4 جزء زير تشكيل مي شد:

فرا رسیدن قدوم سبز بهار و ماه ربیع الاول ماه میلاد فخر کاینات و سرور مومنان بر عموم هم میهنان عزیز و مسلمانان جهان مبارک و مهنا باد.تقارن این دو ربیع طبیعت و شریعت را به فال نیک گرفته  آرزوی سالی خوش و پر برکت و عزت و سرافرازی برای همه نوع بشر دارم.این عید سعید باستانی که یادگار ملی ماست بر همه کتابدارن و اطلاع رسانان گرامی مبارک باد.

JCR-  (Journal Citation report)  یا گزارش استنادی نشریات ابزاری برای مقایسه مجلات تحت پوشش  پایگاه اطلاعاتی Web of Science است.مهمترین کارکردهای JCR عبارت است از:

1. تعیین تعداد استنادات به یک مجله
2.  تعیین ضریب تاثیر مجلات JIF: Journal  Impact Factor))
3. امکان مقایسه مجلات هم موضوع و تعیین جایگاه مجله در میان سایر مجلات هم موضوع
4. تعیین شاخص فوریت
5. تعیین نیمه عمر

با استفاده و بکار گیری کارکردهای فوق الذکر می توان موارد ذیل را نیز بدست آورد:

1. مقالات پر استناد
2.  مجلات پر استناد
3. نویسندگان پر استناد 
4. مقالات داغ در هر رشته موضوعی

JCR دارای 4 شاخص برای اندازه گیری اهمیت و رتبه هر مجله است که عبارتند از:

1- JIF که مهمترین و رایجترین شاخص اندازه گیری اهمیت مجلات می باشد و اساس راهیابی مجلات به نمایه های سه گانه ISI Thomson می باشد.(SCI,SSCI,ACI)

IF مجله X در سال Y برابر است با:
تعداد استنادات به مقالات مجله X طی سال Y به مقالات سالهای Y-1 و Y-2 تقسیم بر تعداد مقالات قابل استناد منتشر شده توسط مجله X طی سالهای Y-1 و Y-2

 2-  Immediacy index:  همان شاخص فوریت است  و عبارت است از تعداد استنادات در هر سال به مقالات یک مجله تقسیم بر تعداد مقالات قابل استناد چاپ شده در همان سال .

3-  Cited Half- life: نیم عمر ارجاعات به مجله در سال Y برابر است با تعداد سالهایی که از سال Y باید به عقب برگردیم تا شاهد 50% تعداد کل استنادات به مجله در سال Y باشیم.( هرچه مقالات یک مجله ارزش خود را برای دادن استناد زودتر از دست بدهند، تنها به مقالات جدید مجله استناد داده شود و این باعث کاهش نیمه عمر ارجاعات به مجله می شود.)

4-  Citing Half- Life: نیم عمر ارجاعات در مجله در سال Y برابر است با تعداد سالهایی که از سال Y باید به عقب برگردیم تا شاهد 50% تعداد کل استنادات از همان مجله به مقالات همان مجله باشیم. (هر چه به مقالات جدیدتر در داخل مجله ارجاع داده شود نیمه عمر ارجاعات در مجله کاهش می یابد.)

استفاده از ضریب تاثیر مجلات و تفسیر آن با مشکلاتی همراه است که در اینجا به برخی از آنها اشاره می شود.

ضریب تاثیر عددی جادویی است که می تواند مربیان را استادیار کند،سردبیران مجلات را به وجد آورد تا فریاد شادی سر دهند ،اغنیا را فقیر و گروههای آموزشی مرده را احیاِ کند.اما جنبه های تاریکی هم دارد ،مبتنی بر زمان است و همواره دقیق نیست.براستی این عدد جادویی چیست ؟

ضریب تاثیر مجلات در سال 1955 توسط متخصص علوم اطلاع رسانی یوجین گارفیلدابداع گردید و سپس برای ارزیابی موسسات آموزشی ،گروههای آموزشی دانشگاهی و مجلات علمی از اهمیت ویژه ای برخوردار گردید .روش ساده محاسبه ضریب تاثیر یک مجله در سال ۲۰۰۶ اینگونه است:

تعداد استنادها در سال 2006 به مقالات منتشر شده در سالهای 2004 و2005

تعداد مقالات قابل استناد منتشر شده در سالهای 2004و2005

 ضریب تاثیر توسط موسسه تامسون علمی واقع در فیلادلفیا ایالت پنسیلوانیا با استفاده از بانک اطلاعاتی مجلات محاسبه می شود و به منظور دقت بیشتر ضریب تاثیر مجلات تا سه عدد اعشار محاسبه می شود.برخی از مجلات اصلا دارای ضریب تاثیر نیستند زیرا در بانک اطلاعاتی موسسه تامسون علمی که دارای 6164 مجله است وجود ندارند و از مجلات موجود در این بانک اطلاعاتی تعداد 2728 مجله (44%) دارای ضریب تاثیر کمتر از یک هستند.در این نوشته کوتاهبرخی از مضرات  ضریب تاثیر را شکافته و مورد بررسی قرار دهیم:

1. ضریب تاثیر در بین رشته های موضوعی بشدت متغییر است.عموما علوم پایه مانند زیست شناسی سلولی و ملکولی و ایمنی شناسی دارای ضریب تاثیر بیشتری نسبت به علوم عملی مانند جراحی می باشد.این تفاوتها امر مقایسه بین مجلات و گروههای آموزشی دانشگاهی را در رشته های مختلف بسیار دشوار می کند.
2. نقص دیگر ضریب تاثیر سوگیری آن به نفع مجلات آمریکایی است.زیرا بانک اطلاعتی موجود بیشتر شامل مجلات امریکایی است که بیشتر تمایل دارند به مجلات آمریکایی استناد کنند.
3. اما مشکل بنیادین در رابطه با ضریب تاثیر مجلات هنگامی پیش می آید که بخواهیم عملکرد گروههای آموزشی و افراد را بر اساس ضریب تاثیر مجلاتی که مقالات خود را در آنها منتشر کرده اند مقایسه کنیم،امری که بطور معمول  اتفاق می افتد و مشغله فکری جامعه علمی شده است.هیچ رابطه ای بین تاثیر یا استنادهای یک مقاله و ضریب تاثیر مجله ای که در آن منتشر شده است وجود ندارد و اگر رابطه ای وجود داشته باشد این رابطه بسیار  ضعیف است.زیرا ضریب تاثیر مجله حاصل تعداد اندکی مقاله است که زیاد مورد استناد قرار گرفته اند.نشان داده شده است که 89 % استنادها به مجله Nature مربوط به 25% از مقالات آن است.
4. مشکل دیگر ضریب تاثیر در تعریف مقالات قابل استناد نهفته است.بسیاری از سردبیران مجلات  دریافته اند که ساده ترین و سریعترین راه برای افزایش ضریب تاثیر مجله خود راضی کردن مسئولین موسسه تامسون علمی برای کاهش تعداد مقالاتی است که بعنوان قابل استناد شناخته می شوند در نتیجه با کاهش حجم مخرج کسر هنگام محاسبه ضریب تاثیر افزایش می یابد.

 فاز اول کتابخانه ملی دیجیتال پزشکی ایران در راستای دستیابی و دسترسی تمام دانشگاههای علوم پزشکی کشور به منابع روزآمد دنیا اعم از مجلات و کتب و بانکهای اطلاعاتی الکترونیکی در قالب کنسرسیوم تشکیل گردید.برای دسترسی به این کتابخانه به آدرس زیر مراجعه کنید:

www.iingroups.com/inmdl

نشر الکترونیکی نخستین بار توسط پاول برینرد  در سال ۱۹۸۵ به کار رفت  .او میگفت که برای نشر الکترونیک دو سخت افزار لازم است:رایانه و چاپگر که با در کنار هم گذاشتن این دو بر روی یک میز عملا یک موسسه انتشارتی و چاپخانه کوچک ایجاد کرده ایم..با رواج نشر الکترونیکی در سال ۱۹۷۰ در غرب و اوایل ۱۳۶۰ در ایران تحولی بنیادین در نشر ایجاد شد بطوری که بسیاری از تخصصها-تقسیم کا رـشکل و فضا  و مناسبات معمول دستخوش تحول شد. فاصله های جغرافیایی حذف و راه برای نشر جهانی و نشر فردی یا خود نشری فراهم گردید.بطور کلی ویژگیها نشر الکترونیک را می توان به شرح زیر برشمرد:

1.       مراحل چاپ و پیش از چاپ به یک مرحله تقلیل یافته و در وقت و هزینه صرفه جویی می شود.

2.       بسیاری از مراحل فرعی و دست و پاگیر نشر چاپی از بین می رود.

3.       از دستگاههای ساده و کوچک استفاده می شود که هم ارزانتر هستند و هم در یک فضای کوچک مراحل نشر صورت می گیرد.

4.    با استفاده از فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی فاصله جغرافیایی و محدودیتهتای زمانی و مکانی از بین رفته است.و راه برای نشر بین المللی و جهانی هموار است.

5.       بسیاری از تخصصها در نشر مورد نیاز نیست و بیشتر کارها توسط بسته های نرم افزاری انجام می گیرد.

6.       کاغذ از نشر حذف می گردد و بر سودمندی ان ما فزاید.

7.       تناسب با نیازهای آموزشی جدید با استفاده از فناوریهای نوین.

8.       سود آوری بیشتر و درنتیجه رغبت به سرمایه گذاری افزایش می یابد.

در نشر الکترونیکی از نرم افزارهای خاصی بهره گرفته می شود که بیشتر برای واژه پردازی،طراحی و صفحه آرایی از آنها استفاده می شود .از جمله نرم افزارهایی که در زبان فارسی برا نشر از آنها استفاده می شود می توان به واژه پرداز ورد،نقش و زرنگار ،واژه نگار،نگارستان،جمله پرداز،نرم افزار نشر و همچنین نرم افزارهای خوشنویسی مانند کلک و چلیپا اشاره نمود.

 مبانی نشر کتاب-عبدالحسین آذرنگ